Friday, May 2, 2008

Που το Πάσχα στην Πρωτομαγιά: για τα έθιμα τζιαι την κουβέντα

Επέρασεν τζιαι το Πάσχα, η μιαλλύττερη γιορτή των χριστιανών. Εν λαλώ κάθε γιορτή έσιει την πλάκα της. Σταματούν οι δουλειές, γίνουνται τραπεζώματα, βρέθουνται συγγενείς τζιαι φίλοι. Βέβαια βρίσκουν την αφορμή οι παπάες να μας κάμνουν κηρύγματα τζιαι να παίζουν πρώτο πλάνο στην τηλεόραση τζιαι στα ράδια. Εν πειράζει. Ανεχτήκαμεν τους τζιαι φέτος. Ευτυχώς επέρασεν ο τζιαιρός που με τραβολοούσαν στην εκκλησιά. Τωρά ούτε που μου λαλούν τίποτε. Εμάθαν με. Όι πως η οικογένεια μου εν ιδιαίτερα θρήσκα αλλά έτσι που συνήθεια πάσιν στον καλό λόον. Η θκεια μου είπεν μου “χριστός ανέστη” αλλά άμαν της απάντησα “έτσι λαλούν;” αντέδρασεν δυναμικά “ούτε γιω είδα τον γιε μου αλλά άτε τωρά”. Όμως φέτος είσιεν μιαν ιδιαιτερότητα το σκηνικό. Αθθυμήθηκα την μάγισσα την Τταγρικού που μου ελάλεν ο παππούς μου που ήμουν μωρό τζιαι εκούρτισα την μάνα μου να με πάρει στο δάσος του Πενταδακτύλου που ήταν τα λημέρκα της. Τούτη εφόρεν έναν σεντόνι που πάνω της τζιαι εγύριζεν μέσα στα νεκροταφεία τζιαι αντιλόσσιαζε τον κόσμο τον τζιαιρό που ήταν ο παππούς μου νέος. Επήαμεν που λαλείς στον Πενταδάκτυλο, που τον Λάρνακα της Λαπήθου αριστερά. Ωραίο τοπίο, μαγευτικό, πυκνό δάσος, πεύκα τζιαι τζιπαρίσσια, στενό δρομούι, καθαρός αέρας.

Εκαταλήξαμεν στον Βαβυλά να φάμε ψάριν. “Χριστός ανέστη” λαλεί μας ο τουρκοκύπριος ταβερνιάρης. Εγλιτώσαμεν που ποτζεί ήβραμεν τα ποδά λαλώ που μέσα μου. Άτε. Ύστερα αθθυμηθήκαν οι γονιοί μου μιαν συγγένισσα της μάνας μου (ανιψιάν του παππού μου) που επαντρεύτηκεν Τουρκοκύπριο πριν τες φασαρίες τζιαι εμείνισκεν Τζερύνεια. Να πάμεν να την δούμε. Παέννουμεν στην κυρίαν Αγγελική που παρόλο που έζιεν δεκαετίες μέσα στον Τούρτζικο τομέα, τα Τούρτζικα της ήταν σπαστά ακόμα. Ήταν στιγματισμένη, εξήγησεν μου η μάνα μου επειδή επήρεν Τούρκο. Αλλά ήταν πιστή χριστιανή. Επρόσεχεν τζιαι εσυντήραν την εκκλησιά του Άη Γιώρκη μέσα στα στενοσόκακα της Τζερύνειας δίπλα που το σπίτι της. Επήρεν μας τζιαι στην εκκλησιά. Ήταν σε άριστη κατάσταση. Φρεσκοπογιατισμένη, με τες εικόνες της, τους σκάμνους της, έτοιμη για λειτουργία. Επιέρωσεν η Τιτίνα Λοϊζίδου για την συντήρηση της λαλούσιν. Αλλά ο τσουρόπαπας επίσκοπος της Τζερύνειας εν δέχεται να την λειτουργήσει αν δεν λυθεί το Κυπριακό. Έτσι η κυρία Αγγελική μεινίσκει αλειτούργητη. “Εν τζιαι πιστεύκω” λαλώ της άμα με θωρεί να μεν προσκυνώ. Ήταν να με δέρει. Τούτη πενήντα χρόνια μέσα στους Τούρκους τζιαι εν αλλαξοπίστησεν, τζιαι εγιώ να της φκω άπιστος; Ευτυχώς εν επέμεινεν.

Επιστροφή στην Λευκωσία τζιαι άραγμα σε σπίτι φίλων. Αρκέψασιν να μιλούν για τα εργασιακά τους. Πολλά βολικό για μένα που ερευνώ το συγκεκριμένο αντικείμενο. “Σιίζουμαι στην δουλειά τζιαι εδώκαν μου τριάντα λίρες αύξηση. Εννά τους τα φατσιήσω τζιαι να φύω, τζιαι εννά με γυρεύκουσιν” λαλεί μου ο κολλητός μου. “Εγιώ εν δουλεύκω σαββατοκυρίακα. Αφού εν πιερώνουν όβερ-τάιμ, είμαι τίποτε παλαβός; Αλλά έσιει που έρκουνται. Άμα μου πουν εμένα εννά απαιτήσω να πιερωθώ” λαλεί ο άλλος παρέας. “Εγιώ εσυμφώνησα να δουλεύκω τέσσερις ώρες τζιαι πάνω στο συμβόλαιο έγραψεν πέντε. Στους τρεις μήνες ήρτεν να μου πει ότι πρέπει να δουλεύκω παραπάνω. Τεσσερισήμιση για συμβιβασμό. Άλλαξε το συμβόλαιο λαλώ του τζιαι εγώ θα φεύκω στες τεσσερισίμηση τάγκα, τελιώσω εν τελιώσω απαντώ του, τζιαι έκαμεν πίσω για να μεν χαλάσει η συνεργασία μας”. Τζιαι οι τρεις τούτοι οι παρέες μου δουλεύκουν στον ιδιωτικό τομέα. Ούτε ΑΤΑ, ούτε συντεχνίες, ούτε συλλογικές συμβάσεις. Όμως ξέρουν καλά τι τους γίνεται.
Έχουν ταξική συνείδηση, ξέρουν την δύναμη τους ως παραγωγοί. Ότι εν που την εργασία τους που εξαρτούνται οι εργοδότριες εταιρείες. Ότι εν που την παραγόμενη αξία τους που πιερώνουνται οι διευθυντές, ότι εν που την υπεραξία τους που συσσωρεύκεται το κέρδος. Τζιαι τζιαμέ που ελαλούσαν για την καθιέρωση της εξάωρης εργασίας είπα να τους πω για την πρωτομαγιά, τζιαι να έρτουσιν να διαδηλώσουμεν. Πρωτομαγιές τζιαι παναύρκα εν τους συγκινούσιν όμως. “Πρακτικά πράματα, εννά αλλάξει τίποτε;” ερωτήσαν με. “Για τα πρακτικά πρέπει να κάμετε συντεχνία” λαλώ τους. Τούτα που λαλείτε δαμέ να τα πείτε τους μαστόρους συλλογικά τζιαι επίσημα. Έτσι η κουβέντα επήεν αλλού. “Τζιαι οι συντεχνιακοί πάλε εν παράγουν αφού, μόνον πιερώνουνται”. Τζιαι σημαντικόττερα “έννεν εύκολο να πειστούν οι συναδέλφοι μας για έτσι κουβένταν”. Άρεσεν μου η συζήτηση έστω τζιαι αν δεν εκατάληξεν πούποτε. Γιατί εσιουρεύτηκα ότι τζείνον που υποψιάζουμουν ήταν σωστόν. Το πρόβλημα της εργατικής τάξης έννεν η έλλειψη ταξικής συνείδησης. Που τζείνην έσιει μπόλικην. Εν η έλλειψη πολιτικής πρότασης τζιαι οργανωτικής πρακτικής που εν το θέμα. Οι εργαζόμενοι ξέρουν τι τους γίνεται. Τζείνον που εν ηξέρουν εν πως να το αντιμετωπίσουν.

Την επόμενην μέρα επήα σε πολιτικές συνελεύσεις. Ήρταν κάτι Κυπραίοι φοιτητές που την Ελλάδα οργανωμένοι σε διάφορες ομάδες της ελληνικής άκρας αριστεράς που όμως εδιατηρούσαν τζιαι ένα κυπριακό σχήμα, την ΑΝνεξάρτητη Αριστερή ΤΡΟΠΗ (Ανατροπή). Ψαγμένοι πολιτικά, ζυμωμένοι μέσα στο ελληνικό φοιτητικό γίγνεσθαι εδώσαν άλλον αέρα στην συζήτηση που έγινεν με αφορμή την επιθυμία τους να γνωρίσουν τον κυπριακό εναλλακτικό χώρο. Ήταν τζιαι η ευκαιρία της νεοσύστατης λευκωσιάτικης Αυτόνομης Δράσης Αντιεξουσιαστών (ΑΔΑ) να δηλώσει παρουσία τζιαι να προτείνει την διοργάνωση ανεξάρτητης πρωτομαγιάτικης πορείας. Ήταν καλή η συζήτηση, εν εκατάληξεν πούποτε βέβαια, αλλά τουλάχιστον εκφράστηκεν ο πλουραλισμός του χώρου τζιαι ο προβληματισμός μερίδας της εναλλακτικής νεολαίας. Ελείπαν τζιαι οι παραδοσιακοί ορθόδοξοι αναρχικοί τζιαι τούτον εβοήθησεν στο να τζυλήσει πιο εύκολα η κουβέντα. Ο ιδιοκτήτης του καφενείου βέβαια εξεκαθάρισεν μας ότι εν θέλει πολιτικές συνελεύσεις τζιαμέ τζιαι ότι τούτη ήταν η πρώτη τζιαι η τελευταία μας. Εν πειράζει, όπου να 'ναι αννοίει το τζιαινούρκο στέκι -πρότζεκτ εναλλακτική βιβλιοθήκη, οπόταν εννά έχουμεν την ευκαιρία να συνεχίσουμεν τον διάλογο τζιαμέ.

Η πρωτομαγιάτικη πορεία μας εν είσιεν τζιαι μεγάλη επιτυχία. Τριάντα – σαράντα άτομα ούλλα τζι ούλλα με τους Λεμεσιανούς τζιόλας, έναν τίποτε μπροστά στο πλήθος της ΠΕΟ. Αλλά ετολμήσαμεν την, περικυκλωμένοι που ένστολους τζιαι μυστικούς αστυνομικούς, επορευτήκαμεν στην Λήδρας, εφωνάξαμεν συνθήματα, εμοιράσαμεν φυλλάδια. Ήταν μια αξιοπρεπής παρουσία, όμως προς το τέλος οι μπάτσοι εν μας αφήναν να μπούμεν στην πλατεία Ελευθερίας. Μάταια ελαλούσαμεν ότι έχουμεν δικαίωμα να πάμεν τζιαμέ όπου είσιεν στήσει συναυλία η ΠΕΟ. Ένας μπάτσος είπεν μας ότι εν δικαιούμαστεν να κάμνουμεν πολιτικές συζητήσεις σε δημόσιο χώρο, για να δεχτεί την λεκτική επίθεση που ούλλους μας. “Εν σας θέλουν τζιαμέ” είπεν μας ένας άλλος. Πριν προλάβουμεν να διαμαρτυρηθούμεν, έρκουνται κάτι δυνάμενοι της ΠΕΟ τζιαι λαλούν τους μπάτσους ότι αν δεν μας κουμαντάρει η αστυνομία εννά μας αναλάβει η ΠΕΟ. Έκαμεν μου μεγάλην εντύπωση το άγριον ύφος τζιαι οι διαθέσεις τους. Πάντα οι ΑΚΕΛικοί έχουν έναν αυταρχισμό, αλλά φέτος ήταν σιειρόττεροι. Νομίζω ότι αν μας άφηνεν η αστυνομία να περάσουμεν, εμπορούσεν να φάμε τζιαι ξύλο. Εφταίαν βέβαια τζιαι οι μιτσιοί που επροκαλούσαν τους ΑΚΕΛικούς με κάποια συνθήματα αλλά αμφιβάλλω αν τούτον έπαιξεν τζιαι πολλύν ρόλο. Ήταν μανικωμένοι που την αρκήν να μεν μας αφήσουν να συνυπάρξουμεν στον ίδιον χώρο.

Το δείλις επήα στη βόρεια πλευρά. Φέτος είσιεν θκυο πορείες. Μιαν φιλο-κυβερνητική το πρωί που το Τζιε Τε Ππε τζιαι μιαν αντι-κυνερνητική το δείλις που την πλατφόρμα της ειρήνης. Είσιεν τζιαι καμιάν 80αρκαν ελληνοκύπριους φέτος. Παραπάνω που άλλες χρονιές. Συνθήματα, σημαίες, τραούθκια, πολλή ζωντάνια, σε αντίθεση με την ΠΕΟ τζιαι τα μονότονα ταμπούρλα της. Έκαμεν μου πολλήν εντύπωση το κόμμα Νέα Κύπρος με τες φανελλούες τους στα ελληνικα-τούρτζικα τζιαι τον δυναμισμό τους. Όπως επερνούσαμεν δίπλα που το προεδρικό τους τζιαι εθωρούσαν μας οι στρατιώτες ετσιριλλούσαν “να φύει ο στρατός που την Κύπρο, να φύει ο στρατός που την Λευκωσία”. Αφήνω το ως δαμέ. Οι ομιλίες που ακολουθήσασιν ήταν έτσι τζιαι αλλιώς τυπικές τζιαι κυρίως ακαταλαβίστηκες που μέρος του πλήθους σε κάθε περίπτωση. Τούρτζικα εν εκαταλαβαίναμεν εμείς, ελληνικά τζιαι εγγλέζικα οι παραπάνω που τζείνους. Όμως η δυνατή φωνή μιας δεκαοχτάχρονης έμεινεν μέσα στα αυτιά μου. “Ασκερί σιγηνίς Κίπρις. Ασκερί σιγηνίς Λευκόσια.”

Sunday, April 20, 2008

Μετανάστευση και το τέλος της εντόπιας μισαλλοδοξίας: μια οφειλόμενη απάντηση στον κ. Αρσαλίδη

Ο κ. Πανίκος Αρσαλίδης, δημοσίευσε στον Πολίτη της περασμένης Κυριακής (20/4/2008) ένα άρθρο με τίτλο “Μετανάστευση, παγκόσμιο φαινόμενο ή το τέλος μας;” Το διάχυτο από ξενοφοβία και ρατσισμό αυτό κείμενο δεν μπορεί να μείνει αναπάντητο. Η αντίδραση σε τέτοιου είδους άρθρα είναι επιτακτική, γιατί δεν πρέπει να αφήνονται οι διάφοροι ρατσιστές αυτοφώτιστοι σωτήρες να δηλητηριάζουν το κυπριακό κοινό με μισαλλόδοξες θεωρήσεις και κινδυνολογίες ότι τάχατες οι μετανάστες απειλούν οικονομικά, δημογραφικά και πολιτιστικά την χώρα μας. Με αυτό το κείμενο θα επιχειρήσω να αμφισβητήσω τόσο τις εκτιμήσεις όσο και τις θεωρητικές προϋποθέσεις του κ. Αρσαλίδη που είναι και πρόεδρος μιας ευτυχώς μέχρι στιγμής αποτυχεμένης κίνησης για δήθεν σωτηρία της Κύπρου που απειλείται τάχατες από τους αλλόθρησκους και τους αλλοδαπούς βόρεια και νότια της πράσινης γραμμής.

Αρχικά ο κ. Αρσαλίδης επιτίθεται κατά της πολυεθνικότητας και της πολυπολιτισμικότητας στην εκπαίδευση επειδή αυτό υποδεικνύει την επίσημη αποδοχή των μεταναστών που βρίσκονται ήδη στην Κύπρο. Αφού στην πλειοψηφία τους δεν είναι μόνιμοι ούτε νόμιμοι γιατί να τους εντάσσουμε στην κοινωνία μας, διερωτάται για να απαντήσει μόνος του πάρακατω ότι ο μακροπρόθεσμος στόχος είναι η προώθηση της ανεκτικότητας για τα διάφορα κακά που θα ακολουθήσουν, τον αφελληνισμό και την υποταγή των γηγενών στους μελλοντικούς Ασιάτες αφεντάδες. Η πολυπολιτισμικότητα, κ. Αρσαλίδη, δεν είναι παραχώρηση στους μετανάστες αλλά συνυφασμένη με την αρχή της δημοκρατίας. Τα πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα δεν τα κληρονομεί πια κανείς στη βάση της καταγωγής του, αλλά τα κερδίζει στη βάση των αναγκών και στην καθημερινή συνεισφορά του στην παραγωγή και αναπαραγωγή της παγκόσμιας κοινωνίας. Όσοι κατοικούν και εργάζονται στην Κύπρο έχουν αυτόματα δικαιώματα και υποχρεώσεις απέναντι στην κοινωνία και την πολιτεία. Και οφείλουν να ενταχθούν τόσο στην κοινωνία υποδοχής όσο και στις πολιτικές της διαδικασίες. Οι μακροχρόνιοι μετανάστες πρέπει ακόμα να αποκτήσουν το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι. Αυτό λέει το κράτος δικαίου, αυτό λένε τα παγκόσμια ανθρώπινα δικαιώματα. Ναι, πολλοί από τους Ασιάτες μετανάστες στην Κύπρο ήρθαν και θα μείνουν. Όπως πριν μερικές δεκαετίες οι Κύπριοι πήγαιναν στην Αγγλία και την Αυστραλία και έμειναν, έτσι και σήμερα κάποιοι Ασιάτες θα μείνουν στην Κύπρο. Αυτό δεν είναι αναγκαίο κακό. Είναι λογικό και δίκαιο. Και έχει τύχει αποδοχής και θεσμοποίησης σε Ευρωπαϊκό επίπεδο με την οδηγία για τους μακροχρόνια διαμένοντες που τους δίνει μάλιστα το δικαίωμα μετοίκισης σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η παγκοσμιοποίηση δεν είναι “θεωρία των Αμερικάνων”, κ. Αρσαλίδη. Είναι κοινωνικο-οικονομική πραγματικότητα και αποτέλεσμα μιας μακράς ιστορικής διαδικασίας. Εθνοκεντρικές προσεγγίσεις σαν την δική σου βρίσκονται απλά εκτός τόπου και χρόνου καθώς παραμένουν προσκολλημένες στην έννοια του εθνικά καθαρού κράτους, ένα ιδεολόγημα του 19ου αιώνα που ανατράπηκε μέσα από τις διαδικασίες ανάπτυξης του 20ου αιώνα. Οι μετανάστες δεν εισβάλλουν στην Κύπρο, αλλά ναυαγούν εδώ στην προσπάθεια τους να εξασφαλίσουν ένα καλύτερο αύριο εντός του Ευρωπαϊκού φρουρίου. Και δεν φυγαδεύουν εκατομμύρια στο εξωτερικό αλλά πενιχρές οικονομίες για να αναθρέψουν τις οικογένειες τους που παραμένουν στις φτωχές χώρες τους. Εκατομμύρια παράγουν με την καθημερινή τους εργασία και υπερεργασία σε συχνά απάνθρωπες συνθήκες στην Κύπρο. Αυτά όμως τα ιδιοποιούνται οι (ελληνο-)Κύπριοι εργοδότες τους που πλουτίζουν εις βάρος τους με κατάφορες παραβιάσεις των συλλογικών εργασιακών συμβάσεων και της εργατικής προστατευτικής νομοθεσίας. Και τα δάνεια στις τράπεζες τα κάνουν οι (ελληνο-)Κύπριοι και τις αποταμιεύσεις οι μετανάστες, όχι ανάποδα. Και σημαντικότερα, οι μετανάστες συνεισφέρουν στα ταμεία των κοινωνικών ασφαλίσεων αλλά δεν επωφελούνται από αυτά.

Όσον αφορά τα αυθαίρετα υποθετικά στοιχεία που παραθέτεις για να τρομοκρατήσεις τους (ελληνο-)Κύπριους ότι θα καταστούν δήθεν μειοψηφία σε είκοσι χρόνια πέραν του ότι αποτελούν ανυπόστατη υπερβολική εκτίμηση ως έχουν, είναι λανθασμένα καθότι βασίζονται στην ιδέα της εθνικής καθαρότητας και δεν λαμβάνουν υπόψη την ενσωμάτωση που θα τύχουν οι σημερινοί μετανάστες μέσα από τη μακροχρόνια παραμονή και τους μιχτούς γάμους. Οι μακροχρόνιοι μετανάστες και τα παιδιά τους που θα γεννηθούν και θα μεγαλώσουν εδώ θα γίνουν Κύπριοι τόσο στην πολιτική κουλτούρα όσο και στην συνείδηση. Η ανάμιξη των πολιτισμών που τόσο φοβάστε, κ. Αρσαλίδη, ότι θα αφαιρέσει τη σπονδυλική στήλη της κοινωνίας (παρόμοιο επιχείρημα χρησιμοποίησαν εν τω μεταξύ και οι Ναζί για τη νόθευση της Γερμανικής ράτσας) δεν απειλεί την κοινωνία μας. Πρώτα πρώτα δεν είναι σημερινό φαινόμενο. Οι μετακινήσεις και οι αναμίξεις των πολιτιστικών ομάδων έχουν μακραίωνη ιστορία και ειδικότερα στην Κύπρο της οποίας η ιστορία γράφτηκε μέσα από το συναπάντημα και την ανάμιξη των Μεσανατολίτικων και νοτιο-Ευρωπαϊκών εθνοτικών ομάδων που κατάκτησαν και εποίκισαν το νησί: αρχαίοι Έλληνες, Φοίνικες, Ασσύριοι, Βυζαντινοί, Φράγκοι, Λατίνοι, Οθωμανοί. Δεν είναι τα σημερινά μεταναστευτικά ρεύματα που απειλούν την κυπριακή κοινωνία κ. Αρσαλίδη. Είναι οι φασιστίζουσες και ρατσιστικές αντιλήψεις που ψάχνουν τους “μεγάλους άνδρες με ανάστημα” (δεν είναι τυχαίο που ο ρατσισμός σας συνυπάρχει και με τον σεξισμό) που αποτελούν κίνδυνο. Επειδή παραπέμπουν αφενός σε περασμένες και χρεωκοπημένες αντιλήψεις εθνοτικής καθαρότητας και αφετέρου εκπέμπουν την μισαλλοδοξία και τον αρνητισμό απέναντι σε μερίδα συνανθρώπων και μελλοντικών συμπολιτών μας.

Thursday, April 10, 2008

The continuous Zapatista revolution

It is good for them to know, the gentleman of money, that the times of yesterday will no longer be those of today nor those of tomorrow...They shall no longer humiliate those of us who are the colour of earth. We have always had a voice. But it shall no longer be a murmur which lowers its head. It shall now be a shout which lifts the gaze and we shall force them to see us as we are, and to accept us as we are...
On the one side is neoliberalism, with all its repressive power and its machinery of death; on the other side is the human being. There are those who resign themselves to being one more number in the huge exchange of power ... But there are those who do not resign themselves ... In any place in the world, anytime, any man or woman rebels to the point of tearing off the clothes resignation has woven for them and cynicism has died grey. Any man or woman, of whatever colour, in whatever tongue, speaks and says to himself or to herself: Enough is enough! Ya basta!

Subcomandante Marcos, Chiapas, Mexico

Monday, April 7, 2008

The essence of guerrilla warfare

...It is not always necessary to wait until all the revolutionary conditions exist; the insurrectional foco can develop subjective conditions based on existing objective conditions...It is important to emphasize that guerrilla warfare is a war of the masses, a war of the people. The guerrilla band, as an armed nucleus, is the combative vanguard of the people. Its great force is drawn from the mass of the people themselves...The miracle is that a small nucleus, the armed vanguard of a great popular movement that supports them, can proceed to realise that idea, to establish a new society, to break the old patterns of the past, to achieve, ultimately, the social justice for which they fight.

Ernesto Che Guevara, Guerrilla warfare

Sunday, March 16, 2008

Η επανένωση της Κύπρου ως το πολιτικό στοίχημα της νέας κυβέρνησης (Πολίτης, 31/3/2008)

Ο Δημήτρης Χριστόφιας εκλέγηκε στην προεδρία με βασικό προγραμματικό στόχο την επίλυση του Κυπριακού. Η ελληνοκυπριακή κοινότητα απέρριψε στον πρώτο γύρο την επικίνδυνη στασιμότητα που επέφερε στο Κυπριακό η διακυβέρνηση Παπαδόπουλου, και στον δεύτερο γύρο των εκλογών το σκοταδιστικό εθνικισμό με τον οποίο φλέρταρε η υποψηφιότητα Κασουλίδη, δίνοντας μια ξεκάθαρη νίκη στον αυτοαποκαλούμενο πρόεδρο λύσης. Ο διεθνής παράγοντας παίρνοντας τοις μετρητοίς τις προεκλογικές διακηρύξεις Χριστόφια καλοσώρισε την εκλογή του και ξεκίνησε τις διεργασίες για ένα καινούργιο γύρο συνομιλιών.

Το παράθυρο ευκαιρίας για λύση του Κυπριακού που άνοιξε την περίοδο 2003-2004 βρίσκεται ακόμα ανοιχτό. Αυτό δεν σημαίνει ότι τίποτα δεν έχει αλλάξει. Στο βόρειο τμήμα έχουν συντελεστεί δυο βασικές εξελίξεις που περιπλέκουν την διαδικασία της διευθέτησης – αύξηση των εποίκων/μεταναστών και αύξηση της οικοδομικής εκμετάλλευσης των ε/κ περιουσιών. Στο νότιο τμήμα έχει συγκροτηθεί ένα διχοτομικό μπλοκ που δεν επιθυμεί την επανένωση της Κύπρου και προτιμά τα δυο κράτη. Όμως ταυτόχρονα έχει συγκροτηθεί και ένα άλλο μπλοκ που επιθυμεί την άμεση επανένωση της Κύπρου μέσα από την κατάργηση της πράσινης γραμμής και την δημιουργία ενός καινούργιου ομοσπονδιακού συνεταιρικού κράτους με την άλλη κοινότητα. Η Τουρκία συνεχίζει να επιθυμεί το κλείσιμο του Κυπριακού για να διευκολύνει την πορεία της προς την Ε.Ε., ενώ Βρετανία και Ελλάδα συνηγορούν προς την όποια ρύθμιση που θα διατηρεί / επαναδιαβεβαιώνει την ειδική σχέση τους με το νησί όσον αφορά θέματα στρατιωτικής, γεωπολιτικής και πολιτιστικής επιρροής. Τέλος ο Ο.Η.Ε., η Ε.Ε. και οι Η.Π.Α. θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν την συμφωνία ως παράδειγμα ρύθμισης/διευθέτησης και άλλων εθνοτικών διαφορών στη Μέση Ανατολή.

Σε τοπικό επίπεδο η συγκυρία είναι ιστορική. Στην εξουσία βόρεια και νότια της πράσινης γραμμής βρίσκεται η Αριστερά, η παράταξη που ευθύνεται λιγότερο για την κατοχή και την διχοτόμηση, και άρα η παράταξη που μπορεί να εφαρμόσει καλύτερα την ανατροπή τους. Η Αριστερά στην Κύπρο παρόλο που την ανέχτηκε, δεν εμπλάκηκε ενεργά στην εθνοτική σύγκρουση και κράτησε διαχρονικά ανοιχτή την προοπτική της ειρηνικής συμβίωσης. Σήμερα ήρθε η ώρα να συμφωνηθούν οι όροι αυτής της ειρηνικής συμβίωσης. Η επίτευξη της συμφωνίας είναι εφικτή αν οι αντι-εθνικιστικές δυνάμεις της ειρήνης πιέσουν τους ηγέτες τους να διαπραγματευτούν με καλή θέληση επικεντρωνόμενοι στα μακροπρόθεσμα συμφέροντα των κοινοτήτων τους για ανεξαρτησία και ενότητα εδάφους και πληθυσμού στο νησί. Τα συμφέροντα των Τ/κ δεν βρίσκονται στην απόσχιση και στην συμπόρευση με την Τουρκία και τα συμφέροντα των Ε/κ δεν βρίσκονται στον αποκλεισμό της μικρής τ/κ κοινότητας από την εξουσία. Ο συμβιβασμός πρέπει να έχει ως συστατικό του την εδαφική και πολιτική αυτονομία των κοινοτήτων αλλά και την θεσμική ενοποίηση, την ενιαία οικονομία και τον δικοινοτικό ομοσπονδιακό κρατικό μηχανισμό.

Το ζητούμενο όμως δεν είναι μόνο η επίτευξη, αλλά σημαντικότερα η αποδοχή και η εφαρμογή της συμφωνίας. Χρειαζόμαστε ένα δεύτερο επιτυχημένο δημοψήφισμα και ακολούθως ένα συναινετικό κλίμα για την επερχόμενη και ευαίσθητη μεταβατική περίοδο. Οι δυνάμεις της Αριστεράς εντός και εκτός της κυβέρνησης οφείλουν και μπορούν να προωθήσουν ενεργά την ιδέα του συμβιβασμού και της συμφιλίωσης, να προετοιμάσουν το έδαφος για την λύση. Για να διευθετηθεί το Κυπριακό πρέπει οι Κύπριοι να μπορέσουν να φανταστούν την ζωή τους στα πλαίσια της επανενωμένης Κύπρου – κάποιοι πρόσφυγες την επιστροφή τους και κάποιοι την αποζημίωση τους, και η μια κοινότητα την αποδοχή της άλλης στην κοινή διακυβέρνηση. Οι εθνικισμοί δεν έχουν να προσφέρουν πια τίποτε στις κοινότητες της Κύπρου. Έχουν ξεπεραστεί ιστορικά και έχουν ηττηθεί πολιτικά. Ο ενταφιασμός της ένωσης και η αποτυχία πολιτικής νομιμοποίησης της διχοτόμησης αποτελούν κυρίαρχες πραγματικότητες. Η συμβιβαστική συμφωνία πρέπει και αναπόφευκτα θα αντανακλά αυτό το ουσιαστικό ιστορικό αποτέλεσμα της εθνοτικής σύγκρουσης.

Μακροπρόθεσμος στόχος παραμένει βέβαια η ολοκληρωτική ανατροπή της εθνοτικής λογικής που επιφέρει τον διχασμό και τον ανταγωνισμό. Όμως αυτό που επείγει και που είναι εφικτό στα πλαίσια της αστικής δημοκρατίας είναι ο τερματισμός της σύγκρουσης. Το επερχόμενο πέρασμα από τον πολιτικοστρατιωτικό στο οικονομικοθεσμικό ανταγωνισμό των κοινοτήτων ενδεχομένως να ανοίξει παράλληλα και το ταξικό ζήτημα και άρα την προοπτική μιας ολοκληρωμένης κοινωνικής αναδόμησης. Καλωσορίζουμε τη συμφωνία για το άνοιγμα της Λήδρας, επιζητούμε το άνοιγμα και άλλων οδοφραγμάτων αλλά απαιτούμε την ολοκληρωμένη επίλυση του ζητήματος άμεσα έτσι ώστε η θητεία της νέας κυβέρνησης να επιφέρει την πραγματική αλλαγή – την επανένωση της χώρας.

Γρηγόρης Ιωάννου
g.ioannou@warwick.ac.uk

Monday, March 10, 2008

Εποχές

Κοιτάω ψηλά, ερημιά
μοναχικά πουλάκια πετάνε στον βρώμικο αέρα
χάμω ένα σκαθάρι τριγυρίζει μέσα στα χώματα
θέλει να γνωρίσει τον κόσμο
μια πεταλούδα του χαμογελά ειρωνικά ενώ δίπλα μια σαύρα
αγριοκοιτάζει τα τζιτζίκια που θορυβούν άσκοπα.

Σιωπηλέ διαβάτη αμήχανε
παίζεις νευρικά το παιχνίδι
το μυαλό και το σώμα σου βαδίζουν στα ίδια μονοπάτια
το βλέμμα σου αδιάφορο και νωχελικό
οι στιγμές σου μουντές και άχρωμες.

Μια φωτιά και δυο χαμόγελα
λόγια ψιθυριστά στο χαρτί
και κραυγές που δεν σβήνουν
έξω άνεμος κρύος παγερός
μέσα μια θλίψη γλυκόπικρη.

Γεια σου χαρά σου ήλιε ζεστέ
έλα να χαϊδέψεις το δέρμα
να δροσίσεις την ψυχή και να ξεκουράσεις το μυαλό
ισορροπώντας γαλήνια την σάρκα
και λυτρώνοντας την ιδέα την φευγαλέα.

Tuesday, February 12, 2008

Η διάνοιξη της Λήδρας ως η δική μας πολιτική αναμέτρηση με την ιστορία (Πολίτης, 23/2/2008)

Η πλήρης αποτυχία της απερχόμενης κυβέρνησης να επιδιώξει την επίλυση του Κυπριακού και να συμβάλει στη δημιουργία θετικού κλίματος μεταξύ των κοινοτήτων έχει ήδη καταγραφεί στην ιστορία. Παράλληλα όμως έχει καταγραφεί και η αποτυχία του φιλειρηνικού κινήματος νότια της πράσινης γραμμής να ασκήσει ουσιαστική πίεση πάνω στο καθεστώς έτσι ώστε να προχωρήσει σε κινήσεις καλής θέλησης.

Η αδυναμία του φιλειρηνικού κινήματος στο νότο υπήρξε έκδηλη την περίοδο 2002-2003 κατά τη διάρκεια της εξέγερσης των Τ/κ κατά του καθεστώτος Ντεκτάς, όταν απουσίασε η μαζική ένδειξη αλληλεγγύης προς τους εξεγερμένους συμπατριώτες μας και η απαθής παρακολούθηση των εξελίξεων μέσα από τις τηλεοράσεις. Ενώ αρχικά το άνοιγμα των οδοφραγμάτων προκάλεσε την περιθωριοποίηση του κράτους και κατέστησε την επαναπροσέγγιση ως κυρίαρχη κοινωνική πραγματικότητα, σταδιακά το κράτος επανασυστάθηκε ως κυρίαρχο και κατάφερε να ελέγξει την κατάσταση. Η εκλογή του Ταλάτ στην ηγεσία της τ/κ κοινότητας από τη μια και η συμμετοχή της αριστεράς στην κυβέρνηση της ε/κ κοινότητας από την άλλη, λειτούργησαν πυροσβεστικά ως προς την ανάπτυξη του κινήματος ανατροπής της νεκρής ζώνης. Ούτε το Ρεπουπλικανικό Τουρκικό Κόμμα ούτε το ΑΚΕΛ φάνηκαν έτοιμα να τολμήσουν την ανατροπή της διχοτόμησης. Επομένως το φιλειρηνικό κίνημα βόρεια και νότια της πράσινης γραμμής πρέπει επιτέλους να αναλάβει το ίδιο την πρωτοβουλία. Σε αυτό το πλαίσιο το άνοιγμα της οδού Λήδρας, λόγω της εμπορικής αλλά και συμβολικής του σημασίας, αποτελεί το πρώτο βήμα ανατροπής της λογικής τουλάχιστον του πολιτικού στάτους κβο.

Όπως φάνηκε από το χτίσιμο και το χάλασμα της γέφυρας από τη μια και το χάλασμα του τείχους και το στήσιμο πλαστικού παραβάν από την άλλη, τα δυο καθεστώτα φαίνονται έτοιμα να αποδεχτούν τη διάνοιξη του οδοφράγματος. Το θέμα όμως είναι οι όροι και ο τρόπος της διάνοιξης. Το γεγονός ότι λειτουργούν σε ένα ψυχροπολεμικό πλαίσιο αλληλοκατηγοριών και επίρριψης ευθυνών, τα εμποδίζει να τολμήσουν το πρώτο βήμα μήπως εκλειφθεί από την άλλη πλευρά ως ένδειξη αδυναμίας. Σημαντικότερα αποφεύγουν τη διάνοιξη γιατί φοβούνται μήπως αυτό αποτελέσει το έναυσμα για εκ νέου ενέργειες του πλήθους έξω από τα αποδεκτά κρατικά πλαίσια. Για τα καθεστώτα το άνοιγμα της οδού Λήδρας είναι επιθυμητό μόνο στο βαθμό που μπορεί να αποτελέσει επικοινωνιακή νίκη. Και επειδή στο δικό τους πλαίσιο αντίληψης νίκη για το ένα καθεστώς σημαίνει ήττα για το άλλο, προτιμούν την σιγουριά της απραξίας.

Η παρουσία επαναπροσεγγιστών δημάρχων στους δήμους της μοιρασμένης πρωτεύουσας και η λήξη της θητείας της κυβέρνησης Παπαδόπουλου αποτελούν θετικές συγκυρίες για ένα κινηματικό εγχείρημα διάνοιξης της οδού Λήδρας. Μια μαζική διαδήλωση για παράδειγμα μπορεί να παρασύρει εύκολα το πλαστικό παραβάν και έτσι να θέσει στην εξουσία το δίλημμα αποδοχής της νέας κατάστασης ή της σύγκρουσης με ένα πλήθος που ζητά κάτι πολύ απλό και λογικό: το δικαίωμα να διασχίσει ολόκληρο τον εμπορικό δρόμο στην καρδιά της πόλης του. Η πολιτική και νομική θωράκιση που μας προσφέρει η ιδιότητα του Ευρωπαίου πολίτη καθώς και οι κάμερες των Μ.Μ.Ε. που αναμένεται να καλύψουν το όλο εγχείρημα θα κάνουν την αστυνομία να σκεφτεί δυο φορές πριν να χρησιμοποιήσει βία εναντίον πολιτών. Στο κάτω κάτω το γκρέμισμα ενός παράνομου και πολιτικά και νομικά απαράδεκτου σημείου και μνημείου της διχοτόμησης θα πρέπει να αποτελεί στόχο του ίδιου του κράτους. Ας είναι η πρώτη πολιτική πράξη του νέου προέδρου. Σε περίπτωση που δεν είναι όμως, μπορούμε να την κάνουμε εμείς.

Γρηγόρης Ιωάννου
g.ioannou@warwick.ac.uk