Εποχές

Κοιτάω ψηλά, ερημιά
μοναχικά πουλάκια πετάνε στον βρώμικο αέρα
χάμω ένα σκαθάρι τριγυρίζει μέσα στα χώματα
θέλει να γνωρίσει τον κόσμο
μια πεταλούδα του χαμογελά ειρωνικά ενώ δίπλα μια σαύρα
αγριοκοιτάζει τα τζιτζίκια που θορυβούν άσκοπα.

Σιωπηλέ διαβάτη αμήχανε
παίζεις νευρικά το παιχνίδι
το μυαλό και το σώμα σου βαδίζουν στα ίδια μονοπάτια
το βλέμμα σου αδιάφορο και νωχελικό
οι στιγμές σου μουντές και άχρωμες.

Μια φωτιά και δυο χαμόγελα
λόγια ψιθυριστά στο χαρτί
και κραυγές που δεν σβήνουν
έξω άνεμος κρύος παγερός
μέσα μια θλίψη γλυκόπικρη.

Γεια σου χαρά σου ήλιε ζεστέ
έλα να χαϊδέψεις το δέρμα
να δροσίσεις την ψυχή και να ξεκουράσεις το μυαλό
ισορροπώντας γαλήνια την σάρκα
και λυτρώνοντας την ιδέα την φευγαλέα.

Η διάνοιξη της Λήδρας ως η δική μας πολιτική αναμέτρηση με την ιστορία (Πολίτης, 23/2/2008)

Η πλήρης αποτυχία της απερχόμενης κυβέρνησης να επιδιώξει την επίλυση του Κυπριακού και να συμβάλει στη δημιουργία θετικού κλίματος μεταξύ των κοινοτήτων έχει ήδη καταγραφεί στην ιστορία. Παράλληλα όμως έχει καταγραφεί και η αποτυχία του φιλειρηνικού κινήματος νότια της πράσινης γραμμής να ασκήσει ουσιαστική πίεση πάνω στο καθεστώς έτσι ώστε να προχωρήσει σε κινήσεις καλής θέλησης.

Η αδυναμία του φιλειρηνικού κινήματος στο νότο υπήρξε έκδηλη την περίοδο 2002-2003 κατά τη διάρκεια της εξέγερσης των Τ/κ κατά του καθεστώτος Ντεκτάς, όταν απουσίασε η μαζική ένδειξη αλληλεγγύης προς τους εξεγερμένους συμπατριώτες μας και η απαθής παρακολούθηση των εξελίξεων μέσα από τις τηλεοράσεις. Ενώ αρχικά το άνοιγμα των οδοφραγμάτων προκάλεσε την περιθωριοποίηση του κράτους και κατέστησε την επαναπροσέγγιση ως κυρίαρχη κοινωνική πραγματικότητα, σταδιακά το κράτος επανασυστάθηκε ως κυρίαρχο και κατάφερε να ελέγξει την κατάσταση. Η εκλογή του Ταλάτ στην ηγεσία της τ/κ κοινότητας από τη μια και η συμμετοχή της αριστεράς στην κυβέρνηση της ε/κ κοινότητας από την άλλη, λειτούργησαν πυροσβεστικά ως προς την ανάπτυξη του κινήματος ανατροπής της νεκρής ζώνης. Ούτε το Ρεπουπλικανικό Τουρκικό Κόμμα ούτε το ΑΚΕΛ φάνηκαν έτοιμα να τολμήσουν την ανατροπή της διχοτόμησης. Επομένως το φιλειρηνικό κίνημα βόρεια και νότια της πράσινης γραμμής πρέπει επιτέλους να αναλάβει το ίδιο την πρωτοβουλία. Σε αυτό το πλαίσιο το άνοιγμα της οδού Λήδρας, λόγω της εμπορικής αλλά και συμβολικής του σημασίας, αποτελεί το πρώτο βήμα ανατροπής της λογικής τουλάχιστον του πολιτικού στάτους κβο.

Όπως φάνηκε από το χτίσιμο και το χάλασμα της γέφυρας από τη μια και το χάλασμα του τείχους και το στήσιμο πλαστικού παραβάν από την άλλη, τα δυο καθεστώτα φαίνονται έτοιμα να αποδεχτούν τη διάνοιξη του οδοφράγματος. Το θέμα όμως είναι οι όροι και ο τρόπος της διάνοιξης. Το γεγονός ότι λειτουργούν σε ένα ψυχροπολεμικό πλαίσιο αλληλοκατηγοριών και επίρριψης ευθυνών, τα εμποδίζει να τολμήσουν το πρώτο βήμα μήπως εκλειφθεί από την άλλη πλευρά ως ένδειξη αδυναμίας. Σημαντικότερα αποφεύγουν τη διάνοιξη γιατί φοβούνται μήπως αυτό αποτελέσει το έναυσμα για εκ νέου ενέργειες του πλήθους έξω από τα αποδεκτά κρατικά πλαίσια. Για τα καθεστώτα το άνοιγμα της οδού Λήδρας είναι επιθυμητό μόνο στο βαθμό που μπορεί να αποτελέσει επικοινωνιακή νίκη. Και επειδή στο δικό τους πλαίσιο αντίληψης νίκη για το ένα καθεστώς σημαίνει ήττα για το άλλο, προτιμούν την σιγουριά της απραξίας.

Η παρουσία επαναπροσεγγιστών δημάρχων στους δήμους της μοιρασμένης πρωτεύουσας και η λήξη της θητείας της κυβέρνησης Παπαδόπουλου αποτελούν θετικές συγκυρίες για ένα κινηματικό εγχείρημα διάνοιξης της οδού Λήδρας. Μια μαζική διαδήλωση για παράδειγμα μπορεί να παρασύρει εύκολα το πλαστικό παραβάν και έτσι να θέσει στην εξουσία το δίλημμα αποδοχής της νέας κατάστασης ή της σύγκρουσης με ένα πλήθος που ζητά κάτι πολύ απλό και λογικό: το δικαίωμα να διασχίσει ολόκληρο τον εμπορικό δρόμο στην καρδιά της πόλης του. Η πολιτική και νομική θωράκιση που μας προσφέρει η ιδιότητα του Ευρωπαίου πολίτη καθώς και οι κάμερες των Μ.Μ.Ε. που αναμένεται να καλύψουν το όλο εγχείρημα θα κάνουν την αστυνομία να σκεφτεί δυο φορές πριν να χρησιμοποιήσει βία εναντίον πολιτών. Στο κάτω κάτω το γκρέμισμα ενός παράνομου και πολιτικά και νομικά απαράδεκτου σημείου και μνημείου της διχοτόμησης θα πρέπει να αποτελεί στόχο του ίδιου του κράτους. Ας είναι η πρώτη πολιτική πράξη του νέου προέδρου. Σε περίπτωση που δεν είναι όμως, μπορούμε να την κάνουμε εμείς.

Γρηγόρης Ιωάννου
g.ioannou@warwick.ac.uk

Πολιτικού τραουθκιού συνέχειας

Πόψε (εψές δηλαδή) ήταν διαφορετικά που την προηγούμενη φορά. Αν την περασμένη φορά το σκηνικό ήταν σαν το ροκ φεστιβάλ, τούτη τη φορά ήταν σαν την όπερα. Τζιαι εφώναζεν το η ίδια η κατάσταση. Καταρχήν την συναυλία δεν την οργάνωσεν η ΕΔΟΝ αλλά το ΑΚΕΛ. Είσιεν τζιαι επιτροπήν τάξης που επέβλεπεν. Καρέκλες μέσα στο στάδιο, μαέστρος στην ορχήστρα τζιαι η νεολαία δίπλα. Ήταν μάλλον για μεγάλους το θέαμα. Επαρακολούθησεν την τζιαι ο κ. Χριστόφιας με την γραβατούδα του, καθισμένος δίπλα στο πρώην προεδρικό ζεύγος Βασιλείου τζιαι τον κύριο Πιερίδη του ομώνυμου Ιδρύματος. Τα πράματα ήταν σίουρα πιο σοβαροφανή.

Η ομιλία του ήταν αρκετά συντηρητική. Τούτη τη φορά το βλέμμα του ήταν στην κάμερα. Εν ήρτεν για να μιλήσει. Ήρτεν για να τον ακούσουν. Μέχρι τζιαι το “λειτουργική, και άρα βιώσιμη” είπεν μας το. Εδεσμεύτηκεν ότι εννά κάμει Σχολή Καλών Τεχνών στην Κύπρο. Επανέλαβεν διάφορα γνωστά τζιαι τετριμμένα, εχαιρέτησεν τον φίλο του τον μαέστρο τζιαι τους άλλους τζιαι εκατέβηκεν.

Γέλα, γέλα πουλί μου γέλα. Οι αρχές δεν μπορούν να μπαίνουν ως εμπόδιο στην λύση του κυπριακού λαλεί ο μαέστρος. Σαν πρώην υπουργός πολιτισμού στη τελευταία κυβέρνηση του Αντρέα Παπανδρέου δηλώνω, είπεν μας ότι ο Δημήτρης Χριστόφιας έχει προχωρημένες αντιλήψεις στα θέματα πολιτισμού και ξεχωρίζει σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Λίγο ακόμα και θα δούμε τις αμυγδαλιές να ανθίζουν... Μπέλα τσιάο τραγουδά η πρώτη φωνή. Πολλοί οι τραγουδιστές σήμερα. Ούλλοι που λλίον πρέπει να εσυμφωνήσαν. Το πρόγραμμα ήταν πολυσυλλεχτικό. Που τον Γουίλλι τον μαύρο θερμαστή στα ανατολίτικα, στα κρητικά, βάλαμε φωτιά στα φρένα και μας έμεινε το γκάζι με ταχύτητες μεγάλες μοναχά η γη αλλάζει. Με μια πυρόγα φεύγεις και γυρίζεις...φτιάξε καρδιά μου το δικό σου παραμύθι . Επειδή ο μαέστρος θέλει να παίξει πιάνο στο προεδρικό.

Αν φκεις φίλε να το καταργήσεις, αλλά τωρά τραουδώ σου το λαλεί ο τάδε. Γυρίζω τις πλάτες μου στο μέλλον, στο μέλλον που φτιάχνετε όπως θέλετε. Αφού η ιστορία σας ανήκει, σαρώστε το λοιπόν αν επιμένετε... το χρυσοπράσινο φύλλο τζιαι το κλείσιμο. Την πιο όμορφη θάλασσα δεν την ταξιδέψαμε ακόμα. Είπαμεν ούλλα πιο σοβαρά πόψε.

Για την εργατική τάξη στην ελεγχόμενη από την Δημοκρατία περιοχή (Περιπέτειες Ιδεών, Κοινωνίες σε μετάβαση, Πολίτης 13/1/08)

Που πάει να πει, σε αυτή τη γλώσσα τη βουβή
βαστάω γερά, κρατάω καλά.
Μύρισε το σφαγείο μας θυμάρι
και το κελλί μας κόκκινο ουρανό.
(Μίκης Θεοδωράκης)

Ξεκινώντας από μια πολιτική έννοια της εργατικής τάξης1 θα αποπειραθώ να παρουσιάσω κάποιες θέσεις σε σχέση με την (ελληνο-)κυπριακή κοινωνία μετάβασης.

Το 1974 ως ιστορικό σημείο αναφοράς: μέσα στο κυπριακό θαύμα ή μέσα στο δεύτερο κύμα προλεταριοποίησης;

Ο πόλεμος του 1974 προκάλεσε κατακλυσμικές αλλαγές στην κυπριακή κοινωνία. Η εδραίωση του εδαφικού διαχωρισμού των εθνοτικών κοινοτήτων και η ξεχωριστή τους ανάπτυξη [αλματώδης για την κοινότητα που ελέγχε το ανεξάρτητο κράτος (της;), περιορισμένη για την κοινότητα που βρισκόταν/βρίσκεται υπό προτεκτορατοποίηση] αποτελούν καθοριστικές συνιστώσες της ανάλυσης που θα ακολουθήσει για το νότιο τμήμα του νησιού.

Ο Χριστοδούλου (1992) αποδεχόμενος τον όρο “κυπριακό θαύμα” που επινοήθηκε από την ε/κ αστική τάξη για να περιγράψει την ραγδαία οικονομική ανάπτυξη του κράτους της, μας οδηγεί “μέσα” στο θαύμα με λεπτομερείς ιστορικές αναφορές στους πολιτικούς και οικονομικούς συντελεστές αυτής της “ανάπτυξης”. Αναφέρεται στην “πρόοδο της εργασίας” και στη “βελτιωμένη οργάνωση” και “κοινωνικο-οικονομική άνοδο” της εργατικής τάξης μέσα στα πλαίσια του τριμερούς συστήματος. “Η ουσία του κυπριακού “θαύματος” υποδεικνύεται επίσης από το γεγονός ότι μέσα σε τρία χρόνια από την εισβολή, επιτεύχθηκε πλήρης απασχόληση...” Όμως η “υπομονή του Σύσιφου”και “εργασία του μύρμηγκα” που συγκροτούν την “ψυχική διάθεση αυτού του (εργαζόμενου) λαού” (Χριστοδούλου, 1992) είναι ένα ιστορικά συγκεκριμένο υπόδειγμα που τέθηκε και τίθεται υπό αμφισβήτηση. Μια βάση αυτής της αμφισβήτησης είναι η περιορισμένη εξηγηματική δυνατότητα της αστικής επιστήμης καθώς βασίζεται και χρησιμοποιεί έναν στενό, τυπικό ορισμό της εργασίας ως απόδοσης, προσαρμοσμένο δηλαδή στην πραγματικότητα του καπιταλιστικού προγράμματος.

(Είκοσι-)Δυο χρόνια αργότερα, το 1994 οι Χαρτ και Νέγκρι δημοσιεύουν στο ίδιο πανεπιστήμιο την “εργασία του Διόνυσου” όπου αναπτύσσουν την θέση της πραγματικής υπαγωγής της κοινωνίας στο κράτος και της εργασίας ως υλιστικής κριτικής που ανασυνθέτει τον ταξικό ανταγωνισμό.
“Αν το κεφάλαιο χρειάζεται γενικά να αναπτύξει το δικό του μοντέλο ενοποίησης της ανάπτυξης, τότε σήμερα ειδικά δεν έχει άλλη επιλογή από του να ορίσει το μοντέλο αυτό σαν μοντέλο εργασίας, σε σχέση με το τρέχων “κοινωνικό” επίπεδο αγώνα.” (Νέγκρι, δεκαετία 1960)

Μας υπενθυμίζουν ότι το βασικό πολιτικό και θεωρητικό πρόβλημα με τον αφηρημένο, τυπικό, “αποδοτικό” ορισμό της εργασίας είναι ότι παρασιωπά τις συνθήκες της παραγωγής και την εκμετάλλευση που επικρατεί.

“Οι αστοί έχουν πολύ καλούς λόγους για να αποδίδουν υπερφυσικές δημιουργικές δυνάμεις στην εργασία, αφού ακριβώς από το γεγονός ότι η εργασία εξαρτάται από την φύση ακολουθεί ότι ο άνθρωπος που δεν έχει άλλη περιουσία εκτός από την εργασία του πρέπει στις συνθήκες της κοινωνίας και της κουλτούρας να είναι σκλάβος άλλων ανθρώπων που έχουν κάνει τους εαυτούς τους ιδιοκτήτες των υλικών συνθηκών εργασίας.” (Μαρξ, 1875)

Από μια μαρξιστική σκοπιά τον επόμενο χρόνο ο Παναγιωτόπουλος (1995) τοποθετεί τους υλικούς όρους συγκρότησης του (ελληνο-)κυπριακού “αναπτυξιακού κράτους” στο δεύτερο κύμα της προλεταριοποίησης που επήλθε με τον εκτοπισμό των ε/κ από το βόρειο τμήμα του νησιού.
“Ο διαχωρισμός δεκάδων χιλιάδων ιδιοκτητών αγροτών από την γη τους ήταν θεμελειώδους σημασίας στην μεταβολή της διάρθρωσης της εργασίας/απασχόλησης και κοινωνικής και πολιτικής οργάνωσης”. Με την ανεργία να εκτοξεύεται από 1.2% το 1973 σε 39.0% το 1975, τα γεγονότα του 1974 επέφεραν ένα “συμπιεσμένο κίνημα περίφραξης” προσφέροντας στο (τραυματισμένο από την πτώση ενός τρίτου στο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν) ε/κ κεφάλαιο μια στρατιά διαθέσιμης εργατικής δύναμης (κυρίως γυναικείας) για τις ανάγκες της εκ νέου πρώιμης κεφαλαιακής συσσώρευσης. Το δεύτερο κύμα της προλεταριοποίησης 1974 – 1985 διέλυσε οριστικά την αγροτιά σαν κοινωνική τάξη και επιτάχυνε την διαδικασία της υπηρεσιοποίησης της οικονομίας με προεκτάσεις τόσο στην σύνθεση της εργατικής τάξης όσο και στον πολιτικό της προσανατολισμό.

Σύνολο επικερδώς απασχολούμενου πληθυσμού ανά τομέα
1973(252 700)
1986(220 100)
1999(295 300)
Πρωτογενής
1973: 97 200 (38.4%)
1986: 36 400 (16.5%)
1999: 26 200 (8.9%)
Δευτερογενής
1973: 65 100 (25.8%)
1986: 67 000 (30.5%)
1999: 65 700 (22.2%)
Τριτογενής
1973: 90 400 (35.8%)
1986: 116 700 (53.0%)
1999: 203 400 (68.9%)
Πηγή: Στατιστική Υπηρεσία, Κυπριακή Δημοκρατία, 2004

Ο μεταπολεμικός ιστορικός συμβιβασμός κεφαλαίου και εργασίας εκφράστηκε με την “θυσία” της εργατικής τάξης προς την πατρίδα με αποδοχές μειώσεων στους μισθούς, στις συντάξεις, αναστολή της ΑΤΑ, ανεργιακών επιδομάτων “που επέφεραν πτώση του μεριδίου των μισθών ως ποσοστού επί των συνολικών εισόδων από το προπολεμικό 49.1% στο 28% του 1978. Ενώ οι πραγματικοί μισθοί έμεναν στάσιμοι η παραγωγικότητα της εργασίας αυξήθηκε με βάση το προπολεμικό 100, σε 130.4 το 1976...Το μερίδιο των εισφορών των εργαζομένων αυξήθηκε από το προπολεμικό 31.5% σε 68% το 1978. Αντίθετα οι εργοδοτικές εισφορές μειώθηκαν από 49.8% σε 22.5% με το υπόλοιπο να αναλογεί στους αυτοεργαζόμενους.” Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της ΠΕΟ συνεχίζει ο Παναγιωτόπουλος που δημοσιεύτηκαν το 1979 επήλθε πτώση 25% στο βιωτικό επίπεδο όμως τουλάχιστο σύμφωνα με την ΠΕΟ η “οπισθοχώρηση της εργατικής τάξης έγινε με οργανωμένο τρόπο και κάτω από τον έλεγχο του συνδικαλιστικού κινήματος”. Ο πρωταγωνιστικός ρόλος εν τω μεταξύ των δυνάμεων της εργασίας στην ανοικοδόμηση/ανάπτυξη για το “εθνικό συμφέρον” κωδικοποιήθηκε θεσμικά με την ολοκλήρωση της ένταξης των “αντιπροσώπων” της εργατικής τάξης στο ε/κ κράτος στα πλαίσια του τριμερούς συστήματος.

Αν ο πρώτος ταξικός συμβιβασμός (1948 - 1956) σφραγίστηκε τότε με την κατοχύρωση της ΑΤΑ και της κοινωνικής ασφαλίσης, ο δεύτερος ταξικός συμβιβασμός στο αναπτυξιακό, ανεξάρτητο και αδέσμευτο ε/κ κράτος (1966 – 1974) ήταν διαφορετικής μορφής. Το διαφορετικό πολιτικό απότελεσμα του 1977 (Κώδικας Βιομηχανικών Σχέσεων στο “εσωτερικό μέτωπο” και συμφωνία με τη τ/κ ηγεσία για διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία στο “εξωτερικό” (του ε/κ κράτους) αντανακλά την διαφορετική ιστορική συγκυρία. Στη πρώτη φάση της μετάβασης από το αποικιακό στο μετααποικιακό πλαίσιο η έμφαση ήταν στο εσωτερικό πεδίο, όπου η εργατική τάξη βρισκόταν στην αντεπίθεση. Αντίθετα στη δεύτερη φάση της μετάβασης από το διεθνές στο παγκόσμιο πλαίσιο αντίληψης και δράσης η έμφαση είναι στο εξωτερικό πεδίο όπου η εργατική τάξη βρίσκεται στην άμυνα μαχόμενη να υπερασπιστεί, να διατηρήσει (στην Ευρώπη) και να υλοποιήσει (στην Κύπρο) το κράτος πρόνοιας της σοσιαλδημοκρατίας ή να τεθεί στο πολιτικό περιθώριο.

Παγκοσμιοποίηση, απορύθμιση και κατακερματισμός

Ο Παναγιώτου (2003) αναλύει το αποτέλεσμα αυτών των δυο στιγμών της “μετάβασης” στα πλαίσια της μεταμόρφωσης της Κύπρου “από μια περιφερειακή οικονομική περιοχή σε ένα εύπορο εμπορικό κέντρο της Μέσης Ανατολής με μια τριπλή πολιτικο-οικονομική δομή στις διεθνείς σχέσεις: με την Δύση, την Σοβιετική Ένωση και τον Αραβικό κόσμο”. Ο αριστερός πατριωτισμός, ως η κυρίαρχη ιδεολογία των ιθαγενών της Κύπρου, απόρρεια της ιστορικής συνοριακής εμπειρίας των διεθνών και τοπικών ταξικών επιρροών και συγκρούσεων, με άλλα λόγια κατάφερε στο εξωτερικό αυτό που “έπρεπε να καταφέρει η ίδια η ε/κ αστική τάξη”. Όμως ποιος ακριβώς ήταν και ποιος είναι ο συσχετισμός των ταξικών δυνάμεων μέσα στην Κύπρο της ανάπτυξης; Και ποια είναι η μορφή του παγκοσμιοποιούμενου ε/κ κράτους;

Ο Κάττος (1999) ξεκινώντας από διαφορετική αφετηρία (και με βορειοευρωπαϊκό συγκριτικό πλαίσιο αναφοράς) αναφέρεται στην έλλειψη ιδεολογικής, κλαδικής και παραταξιακής ενότητας της εργατικής τάξης που την εμποδίζει από το να είναι σε θέση να ελέγξει την διαδικασία της ανάπτυξης.
“Η καπιταλιστική τάξη στην ολότητα της δεν αναγνωρίζει κανένα ρόλο στην εργασία σε σχέση με οργανωτικές πολιτικές και επιχειρηματικές λειτουργικές πρακτικές...Η εργασία στην Κύπρο με εξέρεση τους δημόσιους υπαλλήλους χαρακτηρίζεται από πολιτική ατολμία” (Κάττος, 1999). Γράφοντας στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1990 κατά την διάρκεια μιας παγκόσμιας κλιμάκωσης της αναμέτρησης του νεοφιλελευθερισμού και των επικριτών του η θεωρητική του θέση έχει την πολιτική της διάσταση. Η πρωτοβουλία της κυβέρνησης Κληρίδη τότε για να “εκσυγχρονίσει” τις εργασιακές σχέσεις μέσα από μια διαδικασία απορύθμισης-αναρύθμισης αποτέλεσε στιγμή της σύγκρουσης. Η ανάλυση του Κάττου όμως προσεγγίζει την κυπριακή εργατική τάξη ως προ-πολιτική δύναμη που στο επίπεδο συνείδησης αντιλαμβάνεται συντεχνιακά τα συμφέροντα της. Ως εκ τούτου αδυνατεί να αρθρώσει το δικό της υπόδειγμα απέναντι στην συντονισμένη επίθεση κράτους και κεφαλαίου.
“Με την πιθανή εξαίρεση της εργασίας στον ευρύτερο δημόσιο και τραπεζικό τομέα που αναλογεί περίπου στο 22% του κυπριακού εργατικού δυναμικού, η εργασία στον ιδιωτικό τομέα στην Κύπρο αντιμετωπίζεται με σκληρή, καπιταλιστική πολιτική διάθεση.” (Κάττος, 1999)
Το ζητούμενο όμως παραμένει να κατανοήσουμε τον τρόπο με τον οποίο ο πολυδιάστατος κατακερματισμός της εργατικής τάξης παράγεται (και όχι μόνο το πως εκφράζεται/μεσολαβείται) πολιτικά. Γιατί και πως δηλαδή η εργατική τάξη της Κύπρου επιτρέπει/ανέχεται την “αλληλοσυμπληρωματικότητα” κράτους και κεφαλαίου. Και αυτό δεν επιδέχεται αυτονόητων απαντήσεων όπως “η αλληλεγγύη των εργατικών συμφερόντων παραμένει στο οικονομικό πεδίο” ή “το ξένο εργατικό δυναμικό αδυνατίζει την διαπραγματευτική δύναμη της τάξης”. Ούτε το ότι ο ε/κ εθνικισμός (-ρατσισμός;) παραμένει ως διάχυτη ιδεολογία και πρακτική δεν μπορεί να αποτελεί απάντηση. Και από πολιτική και από θεωρητική σκοπιά αυτά συνιστούν ερωτήματα.

Η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και οι πολιτικές προοπτικές της εργατικής τάξης

Επειδή αφενώς το ισοζύγιο των πολιτικών δυνάμεων, που άνοιξε το δρόμο για την “ευελικτοποίηση” της εργασίας ενδεχομένως να μεταβλήθηκε σε αυτή τη δεκαετία και αφετέρου η ντε φάκτο ανασύνθεση της εργατικής τάξης μέσα από την πολυεθνοποίηση (ένταξη και μετανάστευση) υποδεικνύουν τις προϋποθέσεις επαναπολιτικοποίησης τόσο του “οικονομικού” όσο και του “πολιτιστικού” και άρα τον πρακτικό και θεωρητικό αγώνα για την επανανοηματοδότηση τόσο της κοινότητας και του κράτους της όσο και της εργατικής τάξης και του δικού της πολιτικού προσανατολισμού. Εκείνο όμως που ενδέχεται να καθορίσει τόσο τη μορφή του κράτους όσο και την αναδόμηση της κοινωνίας είναι σε τελική ανάλυση οι επερχόμενοι αγώνες για την επανένωση της χώρας, την συλλογικότητα των εργασιακών σχέσεων, την δημόσια κοινωνική ασφάλιση και την αναδιανομή του συλλογικά παραγόμενου πλεονάσματος που μπορούν και πρέπει να αμφισβητήσουν κάθε λογική “οικονομικού πεδίου” και “συντεχνιακής” πολιτικής κουλτούρας.

Αναφορές

Christodoulou Demetrios, Inside the Cyprus miracle: the labours of an embattled mini economy, University of Minnesota, 1992

Hardt Michael and Negri Antonio, Labour of Dionysous: a critique of the state-form, University of Minnesota, 1994

Kattos Sotiris, State, capital and labour in Cyprus, unpublished doctoral dissertation, 1999

Marx Karl, The critique of the Gotha programme, (1875) in Tucker Robert's second edition, The Marx-Engels reader, Princeton University, 1978

Panayiotopoulos Prodromos, Cyprus: the developmental state in crisis, Capital and class, n.57, 1995

Panayiotou Andreas, Border experience: interpreting the patriotism of the Cypriot Left, 2003 (in Turkish, 2005 in Greek)

1. “Η τάξη ορίζεται από ανθρώπους καθώς αυτοί ζουν τη δική τους ιστορία και τελικά αυτός είναι ο μόνος ορισμός.” E.P. Thompson, The making of the English working class, Preface, London, 1963.

Στιχάκια τζιαι συνθήματα, βιτρίνες τζιαι συναισθήματα. Ποιος λαλεί ότι το πολιτικό τραγούδι επέθανεν;

Πόψε, (εψές δηλαδή) είπα να πάω στην συναυλία για τη νεολαία του Χριστόφκια. Αρέσκαν τζιαι αρέσκουν μου οι τραουδιστές του, ήταν τζιαι μούχτιν, ευκαιρία να δω τζιαι την πολιτική σημειολογία του τζιαι την απεύθυνση του στην νεολαία που όπως φαίνεται που τες δημοσκοπήσεις στηρίζει τον συντριπτικά. Επέρασα καλά. Τζιαι είδα τζιαι ένιωσα διάφορα που θέλω να τα γράψω.

Ανακοινώσαν τον με τες πολλές του ιδιότητες. Εφκήκεν πάνω χωρίς γραβάτα τζιαι εκαλοσώρισεν τους φίλους του τους τραουδιστές στο “πανηγύρι του πολιτισμού”. Για τες ταυτότητες τζιαι τα παναύρκα λαλώ που μέσα μου προσπαθώντας να φκάλω που το νου μου τα διαφημιστικά φιλμάκια που επαίζαν προηγουμένως. Αυτή η κυβέρνηση σας διάψευσε, λαλεί μας, δεν ανταποκρίθηκε σε αυτά που την εδεσμεύσαμεν με το πρόγραμμα. Απαρίθμησε μιαν σειρά που πολιτικές της κυβέρνησης που ζημιώνουν την νεολαία όπως η αύξηση του ορίου αφυπηρέτησης, η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που δεν έγινε, ο μη κερδοσκοπικός χαρακτήρας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που δεν διαφυλάκτηκε κτλ. Μετά στράφηκε προς τον χώρο του Κασουλίδη. Κυβέρνησαν μια δεκαετία και έκαναν κουρέλια τα όνειρα σας. Υπέθαλψαν τον εθνικισμό-σωβινισμό και άρα είναι υπεύθυνοι για την κατρακύλα της διχοτόμησης και ας μην φταιν άλλους και εμάς, ανέδειξαν τον αυταρχισμό και την αλαζονεία και προσπάθησαν να επιβάλουν την νεοφιλελεύθερη πολιτική. Η ομιλία του ήταν σύντομη, προσεγμένη τζιαι καθαρά αριστερή, όσον αριστερή τον έπαιρνε.
Ήρτες να ακούσεις τζίνα που έθελες λαλώ του εαυτού μου που μέσα μου. Ψηφίζοντας τον Χριστόφκια μπλα μπλα μπλα. Κοίτα ρε που μας κάμνει τζιαι τον οπαδό του εαυτού του.

Το στάδιο Ελευθερία δονείται.
Η νέα γεννιά, ψηφίζει ανθρωπιά. Εμπρός λαέ μην σκύβεις το κεφάλι, με την αριστερά αντίσταση και πάλι.
Είμαι γέννημα θρέμμα του λαϊκού κινήματος. Φίλοι μου πιστέψετε με, δεν θα προδώσω την νεολαία και τους εργαζόμενους.
Τώρα να δούμεν, λαλώ πάλε πουμέσα μου.

Αποχωρεί. Οι σημαίες της Δημοκρατίας να ανεμίζουν μαζί με τες κότσιηνες σημαίες του Τσε. Αφηρημένος στες σκέψεις μου προσέχω σε κάποια φάση ότι ο πρώτος τραγουδιστής είσιεν ήδη αρκέψει...

Τίποτα δεν χτίζεται πάνω στην πέτρα, όλα πάνω στην άμμο χτίζονται,
μα εγώ θα χτίζω πάνω στην άμμο σαν νατανε η άμμος πέτρα.
Δεν είναι ένοχοι όλοι οι δολοφόνοι, ούτε αθώοι όλοι οι δικαστές... Συνεχίζει στο ίδιο μοτίβο μέχρι που αποχωρεί.

Πιάννει το μικρόφωνο ένας νεαρός μουσικός να μας πει το σουξέ του.
Με πιάνει καταδίκη, δεν πλήρωσα το νοίκι, μου κόψανε το ρεύμα, μου πάγωσε το αίμα. Ήταν μια κατάθεση ψυχής λαλεί μας τζιαι αποχωρεί.

Φκαίνει ο επόμενος. Καλός ο προηγούμενος. Τα κάνει όλα και συμφέρει.

Στα τριάντα σου δεν κρατιόσουνα, για άνετος μου περνιώσουνα,
τώρα στα σαρανταπέντε, πατριάρχης το χεις δει.

Κοίτα ρε ρεπερτόριο το πολιτικό γραφείο συνεχίζει ο ειρωνικός μου εαυτός.

Δεν φυλάω τα σύνορα μιας πατρίδας,
που τον ληστή τον έχει κάνει μάγκα,
και με έχει δώσει εμένα προστάνζα. Όπα. Κλιμάκωση.

Η ώρα του σταρ. Τζίνου που με εσυνέπαιρνε στην εφηβεία πριν να πιστέψει το σταριλίκκι του. Εν θα τον εξιάσω την τελευταία φορά που τον είδα πριν τες τελευταίες βουλευτικές...τότες ήταν η κλιμάκωση μιας κινητοποίησης μεταναστών για το πολιτικό άσυλο. Μα να θωρεί τα τσιατίρκα τζιαι τες γραμμές των πολιτικών προσφύγων ομπρός του μες την πλατεία Ελευθερίας τζιαι να μεν λαλεί λέξη; ο μαλάκας λαλώ που μέσα μου. Άνοιξεν τον ως συνήθως μια νεαρή τραγουδίστρια. Χρόνια πολλά. Στον φίλο μου τον Δημήτρη τον Χριστόφια αυτό το τραγούδι που του αρέσει.

Μια φωτογραφία σου ήρθε και σε μένα μια φωτογραφία σου απ' τα ξένα,
απ' αυτές, που κρατάν οι φοιτητές, απ' αυτές που ξεσκίζει ο χαφιές
...τόσα τριαντάφυλλα τα 'καψε το χιόνι
αχ κι Αυτή η άνοιξη, ρε γαμώτο, να μην με ματώσει.

Πε τζιαι τα χαιρετίσματα στην εξουσία ρε που κρατάς ιμίσιημου την ουσία, μουρμουρώ εγώ.

Και ένα τραγούδι για τον παγκόσμιο αφοπλισμό. Το εμβατήριο που του μαθαν να λέει. Το ντέρπι που είναι στημένο και από πριν ξεπουλημένο..ψάχνεις για το μεγαλείο που σου μάθαν στο σχολείο και εγώ ξένος μετανάστης σου Ελλάς. Τον κόσμο εμείς θα φέρουμε στα μέτρα μας πριν να μας φέρει εκείνος στα δικά του.....αξίζει φίλε να υπάρχεις για ένα όνειρο και ας είναι η φωτιά του να σε κάψει. Όσο για μένα είμαι πάντα εδώ με των ματιών σας την φωτιά σημαία. Είναι όμορφα απόψε που ανταμώσαμε, μ' αρέσει να αρμενίζουμε παρέα.

Είπεν τζιαι τα χαιρετίσματα τελικά που όμως εκαταλήξαν στο πολιτικά ορθόν, Δεν πάει άλλο. Ρεεε, τα έφηβα γεράκια. Πάρακατω. Αν μπορούσα να άλλαζα τον κόσμο θα έκανα ξανά γαλάζια τη θάλασσα. Ένας μαύρος Έλληνας που τραγουδά χιπ χοπ. Πρώτη φορά ταξιδεύει έξω από την Ελλάδα. Τώρα φτιάχτηκαν τα χαρτιά του μας εξηγεί ο τραγουδιστής. Ότι αξίζει πονάει και είναι δύσκολο.

Καλό το σκηνικό, το έργο όμως ακόμα να αρκέψει. Μιαν προκαταρκτική κουβένταν όμως στον σκηνοθέτη. Εννά δημοσιεύσω έναν κείμενο για την εργατική τάξη στον πολίτη τζιαι στα νεκατώματα. Σαν ηγέτης της, Δημήτρη που το Δίκωμον της πρώτης κολλεκτίβας, θα εμπορούσες, ίσως να ήταν τζιαι χρήσιμο να το εθκιάβαζες. Σαν πρόεδρος της Βουλής τζιαι σύντομα της Δημοκρατίας όμως, κύριε Χριστόφια, έναν τραούδιν έχω να σου πω, που τους φίλους μου τους Hard Core Heads, το τελευταίον τους, του 2004.

Πόσα χρειάζεται η καρκιά νάβρει μιλιά να μιλήσει
Πρέπει ο λόος να τζυλήσει
μα κανένας εν το δέχεται όπως ο μουττάς την λύση
Το στόμα μου έσσει ανάγκη λέξεις να τσιαττίσει
Για ούλλα τούτα που θωρώ τζανακατσιώ
Τα ντραμς φακκούσιν λετσιό
Τζαι γιω που πάνω να κολλώ όπως την νέαν κολλεξιόν
Εις τες κκελλάες των μιτσιών
Γιατί εβαρέθηκα πκιον
Να θωρώ γυρόν το κακό
Να εξαπλώνεται με απίστευτο ρυθμό
Στα φανερά ή μυστικά
Θύμα ο κάθε αδιάφορος
Θνητός τζαι δυστυχώς
Ο αίτιος μάλλον ανίκητος, τεχνητός
Ασταματητός σεισμός,
Πε μου ποιος
Ο καπιταλισμός.
Το ενενήντα εννιά κομμάν εννιά εννιά εννιά
Τοις εκατόν του κόσμου εν φακκά πενιάν
τζαι η άγνοια σκοτώννει
βλάφτει σοβαρά την ελευθερία του ατόμου, της κοινωνίας,
υπουργείον αρμονικής φασαρίας
τζαι μεις μάρτυρες μιας καθορισμένης ιστορίας
που οι σκλάβοι παράγουν παράγουν
πουλούν γοράζουν όσα προλάβουν
με αρρώσκια τζαι αγνοία
υποκλείνονται στην καπιταλιστικήν αυτοκρατορία

Από πελλόν τζαι που μιτσήν μαθαίννεις την αλήθκεια
το μικρόφωνο θέλει αρτσίθκια
τζαι φωνητικά παιχνίθκια
πιάννω το παίζω εκτονώνομαι,
ΑΓΑΠΩ ΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΟΣΟ ΠΟΥ ΑΝ ΕΡΤΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΝΑ ΤΗΝ ΠΕΙΡΑΞΕΙ
ENNA TON KAMΩ ΛΟΥΒΙΘΚΙΑ.

ΠΑΝΑΠΕΡΓΙΑ, ΕΛΛΑΔΑ, 12 ΔΕΚΕΜΒΡΗ: Η ΑΝΤΙΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΔΕΝ ΘΑ ΠΕΡΑΣΕΙ

Η απάντηση θα δοθεί στους δρόμους!!

Το ζήτημα της κοινωνικής ασφάλισης είναι από τα πιο σημαντικά για το εργατικό κίνημα. Αφορά τους όρους με τους οποίους αμείβεται συνολικά η εργασία. Αφορά το δικαίωμα των απόμαχων της δουλειάς να ζούν με αξιοπρέπεια. Ενάντια στα σχέδια της κυβέρνησης για κατηγοριοποίηση των εργαζομένων και τη διάσπαση της εργατικής τάξης, τη δημιουργία ψευδαισθήσεων περί θιγόμενων και μη, “ρετιρέ” και υπογείων να παλέψουμε με όλες μας τις δυνάμεις για τη συγκρότηση ενός ενιαίου πανεργατικού μετώπου ικανού να ανατρέψει τις αντιλαϊκές πολιτικές. Αυτή η επίθεση μας πλήττει όλους και μόνο ο ενιαίος αγώνας και η αλληλεγγύη μπορούν να οικοδομήσουν αποτελεσματικό μέτωπο αντίστασης και ανατροπής.

Σε αυτούς που μας λένε ότι για να “λυθεί” το ασφαλιστικό και να “σωθεί” η οικονομία πρέπει να δουλεύουμε περισσότερο να αμειβόμαστε λιγότερο να ζούμε χειρότερα, απαντάμε ότι υπάρχει αρκετός πλούτος για να δουλεύουμε λιγότερο και να αμειβόμαστε περισσότερο, να ζούμε καλύτερα. Σε αυτούς που μας λένε ότι τα μέτρα αυτά είναι αναγκαστικά για τη βιωσιμότητα των ταμείων απαντάμε ότι για αυτή τη κατάσταση ευθύνονται οι ίδιοι και οι πολιτικές που ακολούθησαν, η μαύρη και η ανασφάλιστη εργασία, οι ελαστικές σχέσεις εργασίας, η εισφοροδιαφυγή και η λεηλάτηση των ταμείων. Σε τελική ανάλυση το θέμα του ασφαλιστικού είναι πολιτικό και ταξικό εκμετάλλευσης των εργαζομένων και όχι λογιστικό και τεχνικό. Με ενωτικό πανεργατικό αγώνα διαρκείας να αποκρούσουμε την αντιασφαλιστική επίθεση!!!

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΥ στο Ηράκλειο
(indymedia athens)

Στη μάχη του Ασφαλιστικού πρέπει να συμβάλουμε όλοι: εργαζόμενοι μόνιμοι ή προσωρινοί, νέοι, άνεργοι, συνταξιούχοι, μετανάστες, γυναίκες, φοιτητές, επιτροπές, σωματεία. Με πρωτοβουλίες και με κινηματική λογική, με την άμεση συμμετοχή μας, να επιβάλουμε την ενότητα στον αγώνα, να ξεπεράσουμε διαιρέσεις και αποκλεισμούς ,να ξεπεράσουμε κάθε λογική συμβιβασμού όπως αυτή της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας των ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ που μπαίνουν στο παζάρι του διαλόγου.
- ΑΠΟΡΡΙΠΤΟΥΜΕ ΚΑΘΕ ΔΙΑΛΟΓΟ με την κυβέρνηση και τους «δολοφόνους» της Κοινωνικής Ασφάλισης. Ο λεγόμενος «κοινωνικός διάλογος» στοχεύει στον αποπροσανατολισμό των εργαζομένων και την υπονόμευση της πάλης τους. Όταν το 2001 δεν πήγαμε σε διάλογο αλλά σε αγώνα, τα μέτρα Γιαννίτση κατέρρευσαν. Όταν το 2002 έγινε διάλογος τα μέτρα Ρέππα πέρασαν!
- Οργανώνουμε την αντίσταση μας στους χώρους που δουλεύουμε, που ζούμε, και προετοιμαζόμαστε για ένα σκληρό αγώνα με όπλα τις διαδηλώσεις, τις Γενικές Απεργίες. Όπως ακριβώς τον Απρίλη του 2001 όλοι συμμετείχαν σε διαδηλώσεις και απεργίες, σε ένα μεγαλειώδη αγώνα που ανάγκασε να αποσυρθούν τα μέτρα Γιαννίτση.

Οι εισφορές οι δικές μας, οι εισφορές του Κράτους, οι εισφορές των εργοδοτών, τα αποθεματικά, οι δομές υγείας και πρόνοιας, όλα αυτά, ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΣΤΗΝ ΟΥΣΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΜΙΣΘΟ ΤΟΥ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥ: ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΜΙΣΘΟ ΜΑΣ.
Ο συσσωρεμένος πλούτος αυτής της κοινωνίας αντιστοιχεί στην απλήρωτη δουλειά όλων των εργαζόμενων και δικαιωματικά μας ανήκει. Αυτό είναι που θεμελιώνει και το δικαίωμα όλων των εργαζομένων στην Κοινωνική Ασφάλιση και αυτό είναι που πρέπει να κατευθύνει τον αγώνα μας.

Να παλέψουμε λοιπόν για:
- Να μην περάσει κανένα αντιασφαλιστικό μέτρο. Να καταργηθούν οι αντιεργατικοί νόμοι Σιούφα – Ρέππα που μειώνουν τις συντάξεις και αυξάνουν τα όρια συνταξιοδότησης.
- Μείωση και όχι αύξηση των ορίων και προϋποθέσεων συνταξιοδότησης. Ριζικές αυξήσεις στις συντάξεις για να ζούμε αξιοπρεπώς χωρίς να αναγκαζόμαστε να δουλεύουμε μέχρι να πεθάνουμε.
- Πλήρη Κοινωνική Ασφάλιση για όλους. Κανένας ανασφάλιστος, καμιά μορφή εργασίας χωρίς πλήρη ασφάλιση.
- Πλήρη και δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη για όλους και όλες.
- Κατοχύρωση και επέκταση των βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων.
- Αυτοί που λεηλάτησαν τα Αποθεματικά των Ταμείων εδώ και 50 χρόνια, αυτοί που μας κλέβουν τη ζωή κάθε μέρα, ΟΙ ΕΡΓΟΔΟΤΕΣ, ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ, ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΟΥΝ ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ!

Πρωτοβουλία Κοινής Δράσης
Εργαζομένων - Ανέργων - Νέων
για τη μάχη του Ασφαλιστικού
(ριζοσπάστες Θεσαλλονίκης)

Η ενδεχόμενη προεδρία Χριστόφια και οι επερχόμενοι πολιτικοί και ταξικοί αγώνες (on line politis 2/12/07)

Η υποψηφιότητα Χριστόφια αποτελεί μια σημαντική ιστορική εξέλιξη στο ελληνοκυπριακό πολιτικό σύστημα καθώς για πρώτη φορά το ΑΚΕΛ διεκδικεί την προεδρία τερματίζοντας έτσι τον (εν μέρει αυτοεπιβαλλόμενο) αποκλεισμό του από την εκτελεστική εξουσία και τις ευθύνες που απορρέουν από αυτήν. Μια ενδεχόμενη προεδρία Χριστόφια όμως, θα επιφέρει, πέραν της οριστικής ενσωμάτωσης του ΑΚΕΛ στο ελληνοκυπριακό αστικό κράτος, και ευνοϊκότερες πολιτικές συνθήκες για τη διεξαγωγή του αγώνα για την επανένωση της Κύπρου και την υπεράσπιση των κεκτημένων της εργατικής τάξης. Προς αποφυγή παρερμηνειών και παρεξηγήσεων δεν λέω ότι ο Χριστόφιας θα φέρει την επανένωση και τον σοσιαλισμό. Η πραγμάτωση η μή των διαδικασιών αυτών εξαρτάται από την ένταση του κοινωνικού ανταγωνισμού σε τοπικό και παγκόσμιο πλαίσιο και τις συγκεκριμένες πολιτικές του εκφράσεις και οργανωτικές του πρακτικές. Είναι δηλαδή θέμα αδιάκοπης, ευφάνταστης και ανένδοτης κινηματικής δράσης και όχι μιας αποσπασματικής εκλογικής αναμέτρησης. Όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η κινηματική δράση συντελείται μέσα σε δοσμένες ιστορικές και πολιτικές συνθήκες που επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό τόσο από την κρατική εξουσία όσο και από την κυβερνητική πολιτική. Επομένως έχει σημασία ποια πολιτική δύναμη ελέγχει το κράτος. Το ζητούμενο είναι να εξετάσουμε το πως μια ενδεχόμενη (και όπως φαίνεται η επερχόμενη) προεδρία Χριστόφια θα διαφοροποιήσει τις συνθήκες διεξαγωγής του αγώνα στο κυπριακό και στο ταξικό πεδίο.

Καταρχάς, η προεδρία Χριστόφια θα δημιουργήσει ένα ευνοϊκό κλίμα στις διακοινοτικές σχέσεις τερματίζοντας τη στείρα ψυχροπολεμική αντιπαράθεση στα πλαίσια του πολιτικού παιχνιδιού της επίρριψης ευθυνών. Σε αυτό το πλαίσιο λογικά μπορούμε να αναμένουμε τη διάνοιξη κάποιων ακόμα οδοφραγμάτων ειδικότερα αυτού της Λήδρας με τη τεράστια του συμβολική σημασία στην ευρύτερη διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού. Δεδομένης της συνεχιζόμενης διεθνούς αναγκαιότητας για σταθερότητα στην περιοχή και εξομάλυνση της κατάστασης στην Κύπρο με τον άλφα ή βήτα τρόπο είναι επίσης λογικό να υποθέσουμε ότι θα αναληφθεί καινούργια πρωτοβουλία για συνολική λύση του Κυπριακού. Η επανέναρξη των συνομιλιών και μόνο είναι αρκετή για να ανατρέψει την αναδυόμενη κυριαρχία της διχοτομικής λογικής που αναπτύσσεται με γοργούς ρυθμούς μετά το δημοψήφισμα. Βέβαια το ζητούμενο είναι να γίνουν ουσιαστικές (και όχι απλά τυπικές) συνομιλίες και να επιτευχθεί επιτέλους συμβιβαστική συμφωνία. Για αυτό χρειάζεται να επαναδραστηριοποιηθεί το φιλειρηνικό κίνημα βόρεια και νότια της πράσινης γραμμής, να επαναρχίσουν οι δικοινοτικές δραστηριότητες ξεπερνώντας σε ένταση, εύρος και συχνότητα αυτές της διετίας 2002-2003, να καταστεί εκ νέου (και οριστικά αυτή τη φορά) η επαναπροσέγγιση ως κυρίαρχη κοινωνική πραγματικότητα. Με το ΑΚΕΛ στην ηγεσία του κράτους αυτή η διαδικασία αναμένεται να συναντήσει λιγότερα εμπόδια. Οι γραφειοκράτες και οι αστυνομικοί δεν θα αλλάξουν βέβαια σε μια νύχτα την αρνητική τους στάση, αλλά η αλλαγή των πολιτικών τους προϊσταμένων ενδέχεται να περιορίσει την ευχέρεια τους να εμποδίζουν την σύσφιξη των δικοινοτικών σχέσεων μπλοκάροντας δικοινοτικά προγράμματα και πρωτοβουλίες και παρενοχλώντας τη διέλευση στα οδοφράγματα. Πιο μακροπρόθεσμα η προεδρία Χριστόφια αναμένεται να προχωρήσει επιτέλους στην εξαγγελμένη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση θέτοντας τις βάσεις για την απαλλαγή μας από το καρκίνωμα του εθνοκεντρισμού και τον οριστικό τερματισμό της μισαλλόδοξης ιδεολογικής επιρροής της εκκλησίας στην ελληνοκυπριακή παιδεία.

Στο ταξικό πεδίο η προεδρία Χριστόφια θα δημιουργήσει κάποια ευφορία στους εργαζόμενους και ενδέχεται να αυξήσει την αυτοπεποίθηση του συνδικαλιστικού κινήματος καθώς οδηγούμαστε προς την μεγάλη κοινωνική μάχη για τις κοινωνικές ασφαλίσεις. Η σύγκρουση αυτή μεταξύ εργοδοσίας και εργαζομένων για το ποιος και με ποιο τρόπο θα πληρώσει τα ελλείμματα του ταμείου κοινωνικών ασφαλίσεων κορυφώνεται αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα με την εξαγγελμένη παναπεργία στις 12 του Δεκέμβρη. Το ασφαλιστικό είναι βέβαια Ευρωπαϊκό ζήτημα και οι αγώνες που διεξάγονται αυτή τη στιγμή τόσο στην Γαλλία όσο και στην Ελλάδα θα επηρεάσουν αναμφίβολα την κατάσταση και στην Κύπρο. Με δεδομένη τη δέσμευση Χριστόφια ότι δεν θα αυξηθεί το όριο συνταξιοδότησης, την τήρηση της οποίας θα πρέπει να απαιτήσουμε δυναμικά, μπορούμε να πούμε ότι στην Κύπρο ξεκινούμε τον αγώνα από πλεονεκτική θέση. Όμως η μη αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης δεν είναι αρκετή. Το ζητούμενο είναι να σταματήσει το κράτος να δανείζεται ανεπιστρεπτί από το ταμείο των κοινωνικών ασφαλίσεων, να πληρώσουν και το κράτος και η εργοδοσία αυτά που ήδη χρωστούν, να παταχθεί η αδήλωτη και η επισφαλής εργασία με τη συναφή εισφοροδιαφυγή και τέλος αν το πρόβλημα συνεχίσει να υφίσταται τότε να ξεκαθαριστεί πως το κόστος αυτό θα πληρωθεί από το κεφάλαιο είτε υπό μορφή αυξημένων εργοδοτικών εισφορών είτε υπό μορφή αυξημένων φορολογιών στην κερδοφορία των επιχειρήσεων.

Η διατήρηση και επέκταση του θεσμού της ΑΤΑ είναι άλλος ένας αγώνας που θα διεξάγουμε στο άμεσο μέλλον όπως φαίνεται από τις πρόσφατες επιθετικές διαθέσεις των διάφορων οικονομικών παραγόντων. Και σε αυτό το θέμα η τήρηση της δέσμευσης Χριστόφια ότι όχι μόνο δεν θα καταργηθεί η ΑΤΑ αλλά θα επιστρέψει στην προηγούμενη της μορφή πρέπει να είναι άλλη μια δυναμική απαίτηση του εργατικού κινήματος. Το βασικό ζητούμενο είναι να αντιληφθούμε την ταξική μας δύναμη και να περάσουμε επιτέλους στην αντεπίθεση. Κανένα πολιτικό κόμμα δεν τόλμησε να στηρίξει τις αντεργατικές τοποθετήσεις του Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας και του Αναπληρωτή Διοικητή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ενώ ο Υπουργός Οικονομικών αναγκάστηκε να αναιρέσει τις αρχικές του δηλώσεις.. Αυτό είναι ενδεικτικό της ατολμίας του κεφαλαίου να επιτεθεί κατά μέτωπο στην εργατική τάξη. Έχοντας αυτό κατά νου και αξιοποιώντας την επερχόμενη προεδρία Χριστόφια μπορούμε να προχωρήσουμε σε καινούργιες διεκδικήσεις και στους εργασιακούς χώρους επανακαθιστώντας τις συλλογικές συμβάσεις ως κυρίαρχο στοιχείο των εργασιακών σχέσεων και ανακόπτοντας την ανοδική πορεία των προσωπικών συμβολαίων. Σε αυτό το πλαίσιο η πολυδιαφημισμένη εργασιακή ευελιξία μπορεί να νοηματοδοτηθεί όχι ως τρόπος μείωσης του εργατικού κόστους για τις επιχειρήσεις μέσα από την εντατικοποίηση της εργασίας και την εξατομίκευση των εργασιακών σχέσεων αλλά ως τρόπος αύξησης του εργατικού ελέγχου στην εργασιακή διαδικασία και εναλλακτικής διάθεσης του εργασιακού χρόνου προς όφελος των εργαζομένων.

Κλείνω τονίζοντας ότι δεν πρέπει να έχουμε ψευδαισθήσεις από την επερχόμενη προεδρία Χριστόφια. Η αστικοποίηση του ΑΚΕΛ βρίσκεται ήδη σε πολύ προχωρημένο στάδιο. Το αν θα λυθεί το Κυπριακό και το αν θα διατηρηθούν και επεκταθούν τα κεκτημένα της εργατικής τάξης παραμένει ζήτημα σκληρής αναμέτρησης με τις δυνάμεις του εθνικισμού και του κεφαλαίου. Εκείνο που ενδεχομένως θα καταφέρουμε αν εκλέξουμε τον Χριστόφια είναι να μετριάσουμε (και όχι να αποκλείσουμε) την ενεργή συμμετοχή του κρατικού μηχανισμού στην αντίπερα παράταξη.